قبلاً در یک نوشته به آیات دیگری از قرآن در رابطه با بیگ کرانچ اشاره کرده‌ایم، توصیه می‌شود پیش از مطالعه این نوشته آن نوشته را مطالعه فرمایید.

بیگ کرانچ یکی از سناریوهای احتمالی برای پایان جهان است که در آن، گسترش کنونی جهان متوقف می‌شود و کیهان به درون خود فرومی‌ریزد. در این فرآیند، جهان که از زمان بیگ بنگ در حال بزرگ‌شدن است، تحت‌تأثیر نیروی گرانش شروع به انقباض می‌کند و به یک نقطه بسیار چگال و داغ، شبیه به حالت اولیه پیش از بیگ بنگ، فرومی‌ریزد. این سناریو که به افتادن کیهان به درون خود معروف است، در مقابل ایده‌هایی مانند بیگ فریز (مرگ گرمایی جهان) قرار می‌گیرد. چگالی ماده و انرژی جهان در این مدل نقش کلیدی دارد: اگر چگالی کل از مقدار بحرانی بیشتر باشد، گرانش بر نیروی انبساط غلبه می‌کند و ریزش کیهان به سمت داخل آغاز می‌شود.

فروریزش کیهان به درون خود

 فروریزش کیهان در بیگ کرانچ به این معناست که فضا-زمان، کهکشان‌ها، ستارگان و حتی ذرات بنیادی به‌تدریج به سمت یکدیگر فشرده می‌شوند. در این فرآیند، فاصله‌ها کوتاه‌تر می‌شود، دمای جهان به‌شدت بالا می‌رود و تمام ساختارهای کیهانی در یک نقطه تکینگی (singularity) فرومی‌ریزند. این ریزش کیهان نه‌تنها یک انقباض فیزیکی است بلکه می‌تواند به‌عنوان بازگشتی به حالت اولیه جهان‌دیده شود. برخی نظریه‌ها پیشنهاد می‌کنند که این افتادن کیهان به درون خود ممکن است به یک بیگ بنگ جدید منجر شود و چرخه‌ای از جهان‌های متوالی را ایجاد کند که به نظریه “جهان نوسانی” معروف است. این فرایند میلیاردها سال طول می‌کشد و با افزایش چگالی و دما همراه است.

نقش ثابت کیهانی در ریزش کیهان

 ثابت کیهانی، نیرویی مرموز که آلبرت اینشتین آن را در معادلات نسبیت عام معرفی کرد، نقش مهمی در سرنوشت کیهان دارد. این نیرو می‌تواند؛ مانند یک فشار منفی عمل کند و انبساط جهان را تسریع کند یا در صورت منفی بودن، به فروریزش کیهان کمک کند. اگر ثابت کیهانی صفر یا منفی باشد و چگالی ماده در جهان زیاد، گرانش می‌تواند بر انبساط غلبه کند و باعث ریزش کیهان به درون خود شود. اما مشاهدات کنونی، از جمله داده‌های تلسکوپ هابل و جیمز وب، نشان می‌دهد که ثابت کیهانی مثبت است و جهان با شتاب در حال گسترش است. این امر احتمال افتادن کیهان به درون خود را کاهش می‌دهد؛ اما بیگ کرانچ همچنان به‌عنوان یک احتمال نظری جذاب باقی می‌ماند.

آینده جهان و بیگ کرانچ

 بیگ کرانچ سؤالات عمیقی درباره سرنوشت کیهان مطرح می‌کند. آیا ریزش کیهان به درون خود پایان نهایی است یا شروعی برای یک جهان جدید؟ با پیشرفت ابزارهای رصدی، دانشمندان در حال بررسی دقیق‌تر چگالی جهان و ثابت کیهانی هستند. در حال حاضر، شواهد به انبساط ابدی یا حتی پارگی جهان (بیگ ریپ) تمایل دارند؛ اما فروریزش کیهان همچنان یک سناریوی علمی و فلسفی مهم است که درک ما از چرخه حیات جهان را غنی‌تر می‌کند.

در سوره فاطر خداومند متعال فرموه‌اند:

إِنَّ اللَّهَ یُمْسِکُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ أَنْ تَزُولَا وَلَئِنْ زَالَتَا إِنْ أَمْسَکَهُمَا مِنْ أَحَدٍ مِنْ بَعْدِهِ إِنَّهُ کَانَ حَلِیمًا غَفُورًا ﴿۴۱﴾

همانا خدا آسمان‌ها و زمین را نگاه می‌دارد تا نیفتند و اگر بیفتند بعد از او هیچ کس آن‌هارا نگاه نمی‌دارد اوست بردبار آمرزنده (۴۱)

بیگ کرانچ، نظریه‌ای درباره فروریزش کیهان به درون خود، با آیه ۴۱ سوره فاطر که می‌فرماید: «إِنَّ اللَّهَ یُمْسِکُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ أَنْ تَزُولَا وَلَئِنْ زَالَتَا إِنْ أَمْسَکَهُمَا مِنْ أَحَدٍ مِنْ بَعْدِهِ» ارتباط عمیقی دارد. این آیه به قدرت الهی در حفظ آسمان‌ها و زمین از فروپاشی اشاره دارد که می‌تواند با مفهوم علمی بیگ کرانچ مرتبط باشد، جایی که جهان تحت نیروی گرانش به سمت ریزش کیهان و افتادن به درون خود پیش می‌رود. در این سناریو اگر چگالی ماده و انرژی جهان از حد بحرانی بیشتر باشد، کیهان به درون خود فرومی‌ریزد اما آیه تأکید می‌کند که تنها خداوند است که آسمان‌ها و زمین را از زوال و فروریزش کیهان نگه می‌دارد. ثابت کیهانی، به‌عنوان نیرویی که می‌تواند انبساط یا انقباض جهان را تعیین کند، در این چارچوب می‌تواند نشانه‌ای از نظم الهی باشد که خداوند برای حفظ یا تغییر سرنوشت کیهان قرار داده است؛ بنابراین بیگ کرانچ و احتمال ریزش کیهان به درون خود، در پرتو این آیه، یادآور قدرت بی‌انتهای خداوند در کنترل نظم کیهانی و جلوگیری از زوال آن است مگر آنکه خود اراده کند.

دانشمندان بر این باورند که پدیده بیگ کرانچ (Big Crunch)، که به عنوان یکی از سناریوهای احتمالی پایان کیهان مطرح است، به صورت یک رویداد ناگهانی و یک‌باره رخ نمی‌دهد بلکه فرآیندی تدریجی و طولانی‌مدت خواهد بود. بیگ کرانچ به حالتی اشاره دارد که در آن، انبساط کنونی کیهان متوقف شده و تحت تأثیر نیروی گرانش، کیهان شروع به جمع شدن و فشرده شدن می‌کند. این فرآیند به دلیل پیچیدگی‌های دینامیک کیهانی و تعادل بین نیروهای مختلف، به تدریج و در مقیاس‌های زمانی عظیم رخ می‌دهد.

در سوره اعراف خداوند متعال فرموده‌اند:

یَسْأَلُونَکَ عَنِ السَّاعَهِ أَیَّانَ مُرْسَاهَا قُلْ إِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ رَبِّی لَا یُجَلِّیهَا لِوَقْتِهَا إِلَّا هُوَ ثَقُلَتْ فِی السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ لَا تَأْتِیکُمْ إِلَّا بَغْتَهً یَسْأَلُونَکَ کَأَنَّکَ حَفِیٌّ عَنْهَا قُلْ إِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ اللَّهِ وَلَکِنَّ أَکْثَرَ النَّاسِ لَا یَعْلَمُونَ ﴿۱۸۷﴾

از قیامت از تو سؤ ال می‏کنند که وقوع آن در چه زمانی است؟ بگو علمش نزد پروردگار من است و هیچکس جز او (نمی‏تواند) وقت آنرا آشکار سازد، (اما قیام قیامت حتی) در آسمان‌ها و زمین سنگین (و بسیار پر اهمیت) است و جز به طور ناگهانی به سراغ شما نمی‏آید، (باز) او تو چنان سؤ ال می‏کنند که گوئی تو از زمان وقوع آن با خبری، بگو علمش  تنها نزد خدا است ولی بیشتر مردم نمی‏دانند. (۱۸۷)

آیه ۱۸۷ سوره اعراف تأکید دارد که علم زمان وقوع قیامت تنها نزد خداوند است و این رویداد به‌صورت ناگهانی رخ خواهد داد. این مفهوم با دیدگاه علمی بیگ کرانچ که فرآیندی تدریجی برای انقباض کیهان فرض می‌شود، در ظاهر تفاوت دارد زیرا بیگ کرانچ به‌عنوان یک فرآیند طولانی‌مدت توصیف می‌شود. بااین‌حال، ناگهانی بودن قیامت در آیه می‌تواند به غیرقابل‌پیش‌بینی بودن زمان دقیق آن اشاره داشته باشد، مشابه عدم قطعیت در پیش‌بینی زمان بیگ کرانچ. علم مدرن نیز مانند آیه اذعان دارد که جزئیات دقیق پایان کیهان ناشناخته است و تنها گمانه‌زنی‌هایی درباره آن وجود دارد. بنابراین هر دو دیدگاه بر محدودیت دانش بشر درباره پایان کیهان تأکید دارند.

در آیه ۲۵۵ سوره بقره خداوند متعال فرموده‌اند:

اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ لَا تَأْخُذُهُ سِنَهٌ وَلَا نَوْمٌ لَهُ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَمَا فِی الْأَرْضِ مَنْ ذَا الَّذِی یَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ یَعْلَمُ مَا بَیْنَ أَیْدِیهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا یُحِیطُونَ بِشَیْءٍ مِنْ عِلْمِهِ إِلَّا بِمَا شَاءَ وَسِعَ کُرْسِیُّهُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَلَا یَئُودُهُ حِفْظُهُمَا وَهُوَ الْعَلِیُّ الْعَظِیمُ ﴿۲۵۵﴾

خداوند کسی است که جز او خدایی نیست، زنده پاینده است، نه غنودن او را فراگیرد نه خواب، آنچه در آسمان‌ها و در زمین است از اوست، کیست که در نزد او، جز به اذن او، به شفاعت برخیزد، گذشته و آینده ایشان را مى‏داند، و به چیزی از علم او احاطه و آگاهی نیابند مگر آنچه خود بخواهد، کرسی [علم و قدرت] او آسمان‌ها و زمین را فراگرفته است و نگاهداشت آن‌هابر او دشوار نیست و او بزرگوار و بزرگ است