برای برسی مفهوم نسبیت زمان در سوره مبارکه معراج، نیازمند یادر آوری دو مفهوم مهم هستیم

۱-مفهوم نسبیت زمان:

نظریه نسبیت خاص و عام انیشتین که به ترتیب در سال‌های ۱۹۰۵ و ۱۹۱۵ منتشر شدند، درک ما از زمان را به‌کلی دگرگون کردند. در نسبیت خاص، انشتین نشان داد که زمان مطلق نیست و برای ناظری که با سرعت بالا حرکت می‌کند، نسبت به ناظر ساکن کندتر می‌گذرد؛ پدیده‌ای که به “اتساع زمان” معروف است و با آزمایش‌هایی مانند ساعت‌های اتمی در هواپیماها و ماهواره‌ها تأیید شده است. نسبیت عام این مفهوم را گسترش داد و نشان داد که زمان تحت‌تأثیر میدان‌های گرانشی نیز تغییر می‌کند؛ در نزدیکی اجسام پرجرم مانند سیارات یا سیاه‌چاله‌ها، زمان کندتر می‌گذرد. این اثر، موسوم به اتساع زمان گرانشی، در فناوری‌هایی مانند سیستم GPS کاربرد دارد، جایی که ساعت‌های ماهواره‌ای برای جبران این تفاوت تنظیم می‌شوند.

مفهوم نسبی بودن زمان که از نظریه‌های انشتین سرچشمه می‌گیرد، بیان می‌کند که زمان یک بعد ثابت و جهانی نیست؛ بلکه به شرایط ناظر، سرعت حرکت و شدت میدان گرانشی وابسته است. این ایده که زمان می‌تواند برای افراد مختلف در شرایط متفاوت به‌صورت متغیر تجربه شود، چارچوب سنتی نیوتنی از زمان خطی و یکنواخت را به چالش کشید. برای مثال، در نزدیکی یک سیاه‌چاله، زمان برای یک ناظر به‌قدری کند می‌شود که ممکن است سال‌ها برای او به‌اندازه چند ساعت برای ناظری دورتر به نظر آید. این نسبیت زمان همچنین به ما نشان می‌دهد که گذشته، حال و آینده مفاهیمی مطلق نیستند و به چارچوب مرجع ناظر بستگی دارند. این دیدگاه نه‌تنها در فیزیک کیهانی، مانند مطالعه انبساط کیهان یا رفتار نور در نزدیکی اجسام پرجرم، کاربرد دارد؛ بلکه پرسش‌های عمیقی درباره ماهیت واقعیت و تجربه انسانی از زمان مطرح می‌کند. نسبیت زمان انیشتین، با پیونددادن زمان و فضا به‌صورت یکپارچه در قالب “فضا-زمان”، پایه‌ای برای اکتشافات مدرن در کیهان‌شناسی و فناوری‌های پیشرفته فراهم کرده است.

۲-کشف جدید دانشمندان در باره بیگ کرانچ و زمان پایان جهان:

در این یک، دانشمندان با استفاده از داده‌های بررسی‌های نجومی مانند «بررسی انرژی تاریک» و «طیف‌سنجی انرژی تاریک»، مدلی ارائه کرده‌اند که نشان می‌دهد جهان در حدود ۳۳. ۳ میلیارد سال پس از مهبانگ (بیگ‌بنگ) دچار رویدادی به نام «فروپاشی بزرگ» (Big Crunch) خواهد شد. باتوجه‌به اینکه سن فعلی جهان ۱۳.۸ میلیارد سال است، این مدل پیش‌بینی می‌کند که حدود ۲۰ میلیارد سال دیگر تا پایان آن باقی‌مانده است.

برخلاف نظریه‌ی قدیمی که جهان را در حال گسترش همیشگی می‌دانست، این مدل جدید می‌گوید که جهان تا حدود ۷ میلیارد سال آینده به بیشینه گسترش خود می‌رسد — یعنی اندازه‌اش حدود ۶۹٪ بزرگ‌تر از اندازه کنونی خواهد شد — و پس از آن، روند انقباض آغاز می‌شود.

علت این تغییر مسیر، انرژی تاریک است؛ نیرویی که تقریباً ۷۰٪ از کل محتوای جهان را تشکیل می‌دهد. برخلاف باور پیشین که انرژی تاریک را پایدار و ثابت می‌دانست، مدل جدید آن را پویاتر می‌بیند و نقش ذره‌ای فوق‌سبک به نام «اکسیون» و مفهومی به نام «ثابت کیهانی منفی» را مطرح می‌کند.

جهان در این مدل شبیه نوار کشسانی است که ابتدا کشیده می‌شود؛ اما در نهایت، نیروهای بازگشت آن را به درون فشرده می‌کنند. پس از رسیدن به اوج گسترش، نیروهای گرانشی و ثابت کیهانی منفی غالب می‌شوند و انقباض جهان را رقم می‌زنند؛ روندی که سرانجام به یک فروپاشی سریع و فراگیر خواهد انجامید.

[منبع متن علمی سایت فیزیک]

حال به آیات سوره مبارکه معراج باز می‌گردیم؛

در سوره هفتادم قرآن کریم یعنی سوره معراج خداوند متعال فرموده‌اند:

بسم الله الرحمن الرحیم

سَأَلَ سَائِلٌ بِعَذَابٍ وَاقِعٍ ﴿۱﴾لِلْکَافِرِینَ لَیْسَ لَهُ دَافِعٌ ﴿۲﴾مِنَ اللَّهِ ذِی الْمَعَارِجِ ﴿۳﴾تَعْرُجُ الْمَلَائِکَهُ وَالرُّوحُ إِلَیْهِ فِی یَوْمٍ کَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِینَ أَلْفَ سَنَهٍ ﴿۴﴾فَاصْبِرْ صَبْرًا جَمِیلًا ﴿۵﴾إِنَّهُمْ یَرَوْنَهُ بَعِیدًا ﴿۶﴾وَنَرَاهُ قَرِیبًا ﴿۷﴾یَوْمَ تَکُونُ السَّمَاءُ کَالْمُهْلِ ﴿۸﴾وَتَکُونُ الْجِبَالُ کَالْعِهْنِ ﴿۹﴾وَمَنْ فِی الْأَرْضِ جَمِیعًا ثُمَّ یُنْجِیهِ ﴿۱۴﴾

به نام خداوند رحمتگر مهربان

پرسنده‌ای از عذاب واقع‌شونده‌ای پرسید (۱) که اختصاص به کافران دارد [و] آن را بازدارنده‌ای نیست (۲) [و] از جانب خداوند صاحب درجات [و مراتب] است (۳) فرشتگان و روح در روزی که مقدارش پنجاه هزار سال است به سوی او بالا می‌روند (۴) پس صبر کن صبری نیکو (۵) زیرا آنان [عذاب] را دور می‌بینند (۶) و [ما] نزدیکش می‌بینیم (۷) روزی که آسمان‌ها چون فلز گداخته شود (۸) و کوه‌ها چون پشم زده گردد (۹) و هر که را که در روی زمین است همه را [عوض می‌داد] و آنگاه خود را رها می‌کرد (۱۴) نه چنین است [آتش] زبانه می‌کشد (۱۵)

 در این آیات دو بخش قابل برسی است؛

۱-در آیه هفتم که یک قرابت با عدد هفت میلیارد سال کشف شده توسط دانشمندان (زمان آغاز نابودی جهان) دارد، اشاره می‌شود که ما (خداوند متعال) آن را نزدیک می‌بینیم، متقابلاً در آیه ششم که آیه قبل از آن است اشاره می‌شود که کافران آن را نزدیک می‌بینند، در اینجا یک مفهوم قابل برسی است و آن این مساله است که مفهوم زمان برای یک نظاره‌گر که بیرون از جهان هستی است و این جهان را آفریده است، یک مفهوم ناچیزهست حال اگر این مساله را به عدد آغاز بیگ کرانچ معطوف کنیم عدد هفت میلیارد برای آفریدگار جهان ناچیز و بنا به تعبیر آیه نزدیک است؛ اما این سال برای کافران که در داخلمنظومه جهان هستی هستند یک عدد بسیار بزرگ است، این مفهوم دقیقاً تداعی گر نسبیت زمان است.

۲-حال دوباره به آیه چهارم باز می‌گردیم در این آیه به روزی اشاره می‌شود که معادل پنجاه‌هزار سال است، خود این مساله نیز دقیقاً تداعی‌گر موضوع نسبیت زمان و مفهوم نسبی بودن و ثابت‌بودن زمان است و به روزی اشاره شده است که طول آن معادل ۵۰ هزار سال است به این مفهوم که طول زمان نسبی است و مطلق نمی‌باشد.

به این مفهوم که در دو آیه از سوره معراج خداوند متعال به مفهوم نسبیت زمان اشاره کرده‌اند، نکته‌ای که باید اشاره کرد این است که مفهوم نسبیت زمان در طی قرن گذشته مطرح شده است، مفهومی که ۱۴۰۰ سال قبل خداوند متعال در قرآن کریم به آن اشاره فرموده‌اند.

لطفاً این نوشته را هم که به آیات سوره معراج مرتبط است مطالعه فرمایید:

بحث انرژی تاریک و مه‌رمبه(بیگ کرانچ در قرآن)